Misschien heb je een tegeltuin en wil je meer groen. Of je hebt net je eerste huis gekocht (gefeliciteerd!) en gaat daar een tuin aanleggen. Hoe dan ook, als je dit artikel leest wil je aan de slag met je tuinontwerp, en overweeg je misschien ook om fruitbomen te planten.
Dat snap ik natuurlijk helemaal. Fruitbomen zijn het ultieme ingrediënt voor een groene tuin waar je heerlijk in kunt leven. Ze vervangen die grijze tegels door weelderig groen, bieden schaduw en geven je elk jaar een gezonde en lekkere oogst.
Maar waar begin je? Er zijn al zoveel dingen om aan te denken bij een tuinontwerp, zoals de uiteindelijke onderhoudslast, een gezonde bodem en natuurlijk de invloed op dieren die jouw tuin mede-bewonen.
Bij fruitbomen komen daar nog wat dingen bij die belangrijk zijn voor een goed resultaat. De tijd die een boom nodig heeft om te groeien is een behoorlijke investering en je wilt er natuurlijk voor zorgen dat die investering het uiteindelijk waard is. Om te zorgen dat je boom echt bijdraagt aan een duurzame en productieve tuin, deel ik hier de drie belangrijkste zaken om op te letten bij je ontwerp.
Kies de juiste boomvorm, en kijk niet alleen naar de huidige grootte
Een veelgemaakte fout bij het ontwerpen van een tuin is het kiezen van een boom op basis van hoe hij er nu uitziet. Maar we willen natuurlijk niet (alleen) een tuin die er nu mooi uitziet, maar juist ook een tuin die er prachtig uitziet als alle bomen volgroeid zijn.
De grootte van een fruitboom wordt bepaald door de onderstam waarop het fruitras is geënt. Er zijn drie boomvormen (elk met hun eigen onderstam) waar je uit kunt kiezen.
De laagstam is de kleinste maat. Deze boom staat op een onderstam die heel langzaam groeit, en daarom wordt de boom maar twee tot drie meter hoog. En dat als hij volwassen is! De eerste zijtakken van deze boom groeien op circa 50cm boven de grond. Omdat deze bomen zo klein zijn wordt een laagstam ook wel struik genoemd, want de fruitboom groeit meer als een struik dan als een boom.
De halfstam is een middenmaat. Deze boom groei wat sterker en bereikt een hoogte van circa vier meter wanneer volgroeid. De eerste zijtakken van zo’n halfstam boom groeien op circa 120cm. Hoewel je dus niet onder een halfstam boom door kunt lopen, kan je er wel andere planten onder planten.
De hoogste maat is een hoogstam. Een hoogstam wordt zeker zes meter hoog als deze volgroeid is, en soms nog wel een meter hoger. Ook wordt de boom ongeveer even breed, met een breedte van vier tot zes meter. De eerste zijtakken zitten op zo’n 180cm, waardoor je dus ook onder de boom heen kunt lopen.
Toch moet je de hoogte van een hoogstam fruitboom niet overschatten. Natuurlijk is een boom van zes meter niet mis, maar een boom in een gemiddeld park of langs een straat is al snel tien tot vijftien meter hoog, een heel ander formaat!
Zorg hoe dan ook dat je voldoende ruimte hebt voor de boom in volgroeid formaat, en kies verder een boom die past bij jouw wensen. Hogere bomen kunnen meer diepte en schaduw creëren, en daarmee meer sfeer in de tuin. Lagere bomen zorgen meestal voor een hogere opbrengst, en passen natuurlijk makkelijker in een kleine tuin.
Let op de bestuiving
Niets is zo zonde als een boom die prachtig bloeit, maar nooit vrucht geeft. En dat risico is er maar zo als de bestuiving bij jouw fruitbomen niet op orde is. Voor een goede oogst is bestuiving essentieel.
Zelfbestuivend of kruisbestuiving
Sommige bomen zijn zelfbestuivend (zoals de Elstar appelboom). Zij hebben geen ‘partner’ nodig om fruit te produceren. Maar zonder zo’n partner geven ze wel minder fruit dan wanneer ze wel een partner hebben om mee te ‘kruisbestuiven’. Heb je weinig plek? Kies dan altijd een zelfbestuivend ras, want zo heb je zeker fruit.
Veel andere rassen hebben echt kruisbestuiving nodig. Dat betekent dat er een andere boom van hetzelfde soort (maar een ander ras) in de buurt moet staan die op hetzelfde moment bloeit. Wil je bijvoorbeeld een Goudreinette appelboom in de tuin? Dan moet er een andere vroegbloeiende appelboom op maximaal 50 meter afstand staan, zoals bijvoorbeeld een James Grieve boom.
Bestuivingstabel
De juiste combinatie van rassen vinden kan best lastig zijn. Gelukkig bestaan er bestuivingstabellen waar je gemakkelijk kunt vinden of de fruitboom van jouw voorkeur zelfbestuivend is, en welke andere rassen als bestuiver geschikt zijn. Een hele goede bestuivingstabel vind je hier bij fruitbomen.net.
Niets is zo zonde als een boom die prachtig bloeit, maar nooit vrucht geeft. En dat risico is er maar zo als de bestuiving bij jouw fruitbomen niet op orde is. Voor een goede oogst is bestuiving essentieel.
Bloemen en bijen
Nu zijn de juiste bomen niet het enige van belang voor een goede bestuiving. Voor de bestuiving van een fruitboom zijn namelijk de bloemetjes en de bijtjes nodig. Die bloemetjes breng je zelf door de juiste bomen aan te planten, maar hoe doe je dat met bijen?
Dat doe je door een bijvriendelijke tuin aan te leggen. In een bijvriendelijke tuin zijn veel verschillende bloemen te vinden, die in verschillende tijden van het jaar bloeien. Zo is er altijd wat voor de bijen te eten. Ook zijn er voldoende verstopplekken voor de wilde bijen om te verblijven. Die wilde bijen leven vooral alleen (solitair), dus niet zoals de honingbij in een groot nest. Een klein bijenhotel is een ideale plek voor deze wilde bijen om te schuilen.
Onderhoud en gezondheid
Veel mensen dromen van exotische soorten zoals perziken en citrusvruchten. Hoewel dat fantastisch klinkt, kunnen deze bomen in ons klimaat best een uitdaging zijn door vorstgevoeligheid of ziekten zoals de krulziekte.
Als je streeft naar een gezonde, duurzame tuin, is mijn advies: durf voor ‘gewoon’ te kiezen.
Er zijn geweldige appel- en perenrassen die specifiek gekweekt zijn om minder gevoelig te zijn voor ziekten. Denk aan een Ecolette appel of Concorde peer. Gezonde bomen die perfect zijn voor in jouw achtertuin, en minder onderhoud nodig hebben.
Een sterke, gezonde appelboom is veel waardevoller voor je tuinplezier én het milieu dan een kwakkelende exoot die veel extra zorg nodig heeft, of constant ziekten oploopt.
En wil je toch echt iets wat je niet zomaar in de supermarkt kunt vinden? Kijk dan eens naar inheemse fruitsoorten zoals de mispelboom of de sleedoorn. Die bomen bieden veel waarde aan de natuur om je heen, zijn mooi en ook nog supersterk.
Een tuin om in te genieten
Het toevoegen van eetbaar groen is de mooiste manier om je tuin te transformeren van een terras vol tegels naar een levendige bron van gezondheid. Door vooraf goed na te denken over de ruimte, de bestuiving en de sterkte van je bomen, creëer je een tuin die niet alleen mooi is, maar die ook echt voor je zorgt.
Wil je graag een fruitboom in je tuin, maar weet je niet waar te beginnen? Ik help je graag met een tuinontwerp of beplantingsplan dat past bij jouw wensen! Neem gerust contact op.
